MAKALE barobirlik 72 ması hâlinde çalışanın o iş yerinde çalıştığı koşulların belirlenmesi açısından m. 15’te hüküm altına alınan sağlık gözetimi büyük önem taşımaktadır29. Meslek hastalığının tespiti bakımından hekimlerin, karşılarına hastalığı mesleki nedene dayandığına yönelik en ufak bir şüphe taşıdığı hastaya hangi işle meşgul olduğunu sormaksızın tanı koyması ve tedaviye başlaması, yanlış bir yol olacaktır. Zira hastalığın mesleki nedenlere dayandığı tanısının erken konamaması, buna yönelik zararlı etkenleri ortadan kaldırmak veya bunlara karşı gerekli önlemleri almak konusunda geç kalındığı anlamına gelecektir, bu da hasta açısından hastalığın geri dönüşü olmayan aşamaya gelmiş olabileceği tehlikesini barındırmaktadır. Bununla birlikte Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı’nda30, meslek hastalığının ve meslek hastalığı sonucu uğranılan maluliyet tespitinin asıl amacı, “… Meslek hastalığı sonucu uğranılan maluliyet oranının tespitine ilişkin davaların asıl amacı, 5510 sayılı Kanun (ve mülga 506 sayılı Kanun) uyarınca sigortalıya sürekli iş göremezlik bağlanmasının teminine yönelik olup, sigortalıya bağlanacak gelir ve hükmedilecek tazminatın miktarını doğrudan etkilemesi nedeniyle, işçide oluşan meslekte güç kayıp oranının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeksizin kesin olarak saptanması gerekmektedir. …” şeklinde açıklanmıştır.31 Meslek hastalığının tespitine yönelik en sık karşılaşılan sorun, uygulamanın büyük oranda bilirkişi raporlarının etrafında şekillenmesidir. Zira sigortalının meslek hastalığının tespitine yönelik verilen Kurul kararına itirazı mümkün olup iş mahke29 Sönmez, a.g.e., s. 34. 30 YHGK, E. 2016/908, K. 2020/387, T. 10.06.2020, www.sinerjimevzuat.com, (erişim tarihi 22.05.2021). 31 Sönmez, a.g.e., s. 31; Yener, a.g.m., s. 543. mesine başvuru hakkı bulunmaktadır, bu durumda mahkeme Adli Tıp Kurumu’nda rapor alınmasını isteyecektir, buna rağmen uyuşmazlığın çözümlenemediği durumlarda ise mahkeme bu hususun bilirkişi marifeti ile çözümleneceğine karar vermektedir.32 Bu noktada sorun yaratan hususun ise bilirkişi raporlarında meslek hastalıklarının, genellikle, çalışanın anatomisine, yaşayış tarzına veya iş yeri dışı alışkanlıkları, bünyesel hassasiyeti, vücudun tozlardan korunma mekanizması gibi muğlak ifadelere bağlanması ve bu sebeple yapılacak olan ödemeler ve hükmedilecek tazminata kaçınılmazlık indirimi yapılması olduğu ifade edilmektedir.33 Kanaatimizce de insan olmanın, insan fizyolojisinin farklı şekillerde olmasının gereği olan ve hiçbir maddi kanıta dayanamayacak düzeyde muğlak etkenlerin bedensel zarar veya ölüm ile neticelenen hastalık durumunda hakkaniyete konu edilmesi, hakkın kötüye kullanımı teşkil edecektir. Meslek hastalığının ortaya çıkış tarihi ise hastalığı tespitinin gösterir nitelikteki raporun alındığı tarih 32 Akdeniz, a.g.e., s. 83; Marmara Coşan, a.g.e., s. 41; Y. 21. HD., E. 2009/5752, K. 2009/14392, T. 16.11.2009, www.kazanci.com, (erişim tarihi 22.05.2021). 33 Özveri, a.g.m. s. 768; Sönmez, a.g.e., s. 35; YHGK, E. 2012/215, K. 2013/188, T. 16.05.2013, https:// app.e-uyar.com, (erişim tarihi 22.05.2021); İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. HD., E. 2017/1039, K. 2019/36, T. 15.01.2019, www.kazanci.com, (erişim tarihi 22.05.2021); “…Zararlandırıcı olayın tamamen kaçınılmazlık sonucu meydana geldiğinin saptanması halinde hâkim, işverenin sorumluluğunu, Borçlar Kanunu’nun 43. maddesini gönünde tutarak hakkaniyet ölçüsünde saptamalıdır. Her iki taraf yönünden %50’şer sorumluluğun paylaştırılması ilk bakışta uygun görünebilirse de işçi-işveren arasındaki bu tür davalarda tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının göz önünde bulundurulması halinde; işverene biraz daha fazla sorumluluk verilmesi; sosyal hukuk devleti ilkesi gereği düşünülebilir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın tehlike risk nazariyesi gereğince davalı işveren Mehmet›in %50-60 oranında sorumlu tutulması gerekirken davanın tümden reddi isabetsiz olup bozma nedenidir. …” Bkz. Y. 21. HD., E. 2003/517, K. 2003/1301, T. 25.02.3003, www.kazanci.com , (erişim tarihi 22.05.2021); Kaçınılmazlık ilkesi için Bkz. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m. 45 ile 5510 sayılı Kanun m. 21. değil bu raporda tıbbi verilere göre geriye dönük olarak belirlenmiş olan meslek hastalığının oluşma tarihi olarak kabul edilmektedir, zira sigortalılığın sona ermesinden sonra da meslek hastalığının tespiti mümkündür.34 IV. MESLEK HASTALIĞININ DİĞER KAVRAMLAR İLE KARŞILAŞTIRILMASI Meslek hastalığı, tanımı ve yer aldığı risk grubu itibariyle pek çok kavrama benzerlik taşımaktadır. Bu anlamda meslek hastalığı ile ayrımından bahsedilmesi gereken ilk kavram iş kazası kavramıdır. İş kazası da meslek hastalığı gibi bir sosyal risk grubu olmakla birlikte tanımı, niteliği, oluşumu gibi birçok hususta meslek hastalığından farklılık göstermektedir. Ortaya çıkan hastalığın meslek hastalığı sayılabilmesi için sadece meslek ile hastalığın bağlantısının kurulması yeterli görülmemekte, aynı zamanda hastalığın Yönetmelik’teki listede yer alması aranmaktadır. Yine meslek hastalığında zarar, maruz kalınan etkinin belli bir sürece yayılması ile meydana gelmekte iken iş kazasında zararın aniden gelişen bir olay neticesinde meydana geldiği açıktır. Bunun istisnası ise bulaşıcı hastalık hâlleridir. Hayvan taşımacılığı işi ile uğraşan bir sigortalının kuduza yakalanması hem bir iş kazası hem de bir meslek hastalığı olarak kabul edilmektedir, bununla birlikte bu iki riskin de aynı sigorta kolunda sayılması, giderim yöntemlerinde bir değişiklik olmadığına işaret etmektedir. İş yerinde gerçekleşmeyen hatta iş yeri ile herhangi bir bağı olmayan bazı hâllerin iş kazası olduğu kabul edilebilmekte iken meslek hastalığında meydana gelen hastalığın mutlak surette yürütülen işin veya işin yürütüldüğü iş yerinin nitelikleri veya koşulları ile bir illiyet 34 Akdeniz, a.g.e., 57; Y. 10. HD., E. 2006/3355, K. 2006/10165, T. 03.07.2006, www.kazanci.com, (erişim tarihi 22.05.2021).
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1