MAKALE barobirlik 71 hüküm altına alınmıştır. E. HASTALIK VEYA ENGELLİLİK HÂLİNİN YÜRÜTÜLEN İŞİN SONUCUNDA ORTAYA ÇIKMASI (İLLİYET BAĞI) Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 14/I hükmünden de anlaşılacağı üzere meslek hastalığı, “sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı hastalık ya da bedensel veya ruhsal engellilik hâlleri”dir. Meslek hastalığından bahsedilebilmesi için sigortalının bedensel veya ruhsal bir engele maruz kalmasına veya ölümüne sebep olan hastalık ile işçinin yürüttüğü iş ya da işin yürütüldüğü iş yeri arasında kabul edilebilir bir sebep-sonuç ilişkisi, bir illiyet bağı aranmaktadır; aksi takdirde meslek hastalığından doğan herhangi bir sorumluluğun varlığından söz edilemez. Bu bağlamda bir hastalığın meslek hastalığı olarak kabul edilmesi için gereken unsurlardan birinin de meydana gelen zarar ile zarara sebep olan veya olduğu düşünülen olay arasındaki bağlantı olduğu kabul edilmektedir.26 Meslek hastalığı, yürütülen işin niteliğinden ve yürütüm koşullarından kaynaklanabileceği gibi, işin yürütüldüğü iş yeri koşullarından da kaynaklanabilmektedir. Kömür madenlerinde çalışan sigortalının pnömokonyoz, asbestoz gibi hastalıklara, mermer ocaklarında veya kot kumlama işlemlerinin yürütüldüğü işlerde çalışan sigortalının silikozis 26 Ayşe Ledün Akdeniz, “İşverenin İş Kazası Ve Meslek Hastalığından Doğan Zararlardan Sorumluluğunun Niteliği”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.LXXII, S.2, 2014, s. 8; Akdeniz, a.g.e., s. 66; Mil, Güvercin, a.g.m., s. 85; Murat Demircioğlu, Sevgül Balsever, “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sonrası Ölüm Nedeniyle Destekten Yoksun Kalma Tazminatı”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.74, 2016, s. 1171.; Yener, a.g.m., s. 542; http://www.sgk.gov.tr, (erişim tarihi 1905.2021); https://www.genel-is.org.tr (erişim tarihi 19.05.2021); YHGK, E. 1995/10-588, K. 1995/799, T. 11.10.1995, www.kazanci.com (erişim tarihi 19.05.2021). hastalığına tutulması işin tekrarlanmasına bağlı olarak meydana gelen meslek hastalıklarına örnek olarak verilebilirken hayvanlarla ilgili işlerde çalışan sigortalıların şarbon hastalığına yakalanması işin yürütüm şartlarından kaynaklanan meslek hastalıklarına örnek verilebilmektedir. Sürekli gürültülü bir yerde çalışan sigortalının belirli bir zamandan sonra sağırlık yaşaması da iş yeri koşullarına bağlı olarak meydana gelen meslek hastalıklarına örnek olarak gösterilebilmektedir.27 Sigortalının işini yürüttüğü esnada tutulduğu hastalığın Çalışma Gücü Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’nde yer alan meslek hastalıklarından biri olması hâlinde; hastalık ile yürütülen işin veya işin yürütüldüğü iş yerinin niteliği ve koşulları arasında bir bağlantı kurulmuşsa bu durumda illiyet bağının ayrıca tespitine gerek kalmayacaktır, zira çalışılan iş ile hastalık arasındaki illiyet bağının tespiti için bu liste çerçevesinde değerlendirme yapılmaktadır.28 Sigortalının kendisinden kaynaklanan sebeple meslek hastalığına yakalanması, hastalığın meslek hastalığı olmayacağı anlamına gelmeyecek olup sadece 5510 m. 23 gereği kendisine veya yakınlarına ödenecek gelir açısından farklılıklar doğurmaktadır. Zira eğer koşulları varsa kendisinde hastalık veya engellilik hâli görülen kimsenin meslek hastalığına yakalanmadığı, kendi kusurunu çekmesi gerektiğini kabul etmek dürüstlük kuralına da aykırılık teşkil edecektir. 27 Demircioğlu, Balsever, a.g.m., s. 1171; İşçi, a.g.e., s. 79; Sönmez, a.g.e., s. 25; Tuncay, Ekmekçi, a.g.e., s. 417; http://www.sgk.gov.tr, (erişim tarihi 19.05.2021). 28 “…Öncelikle, sigortalıdaki hastalık ile çalışılan işyeri ve oradaki çalışma koşulları arasındaki uygun sebep-sonuç bağının varlığı SSSİT (Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü) ve buna ek liste çerçevesinde ve gereğinde ehil bilirkişiden mütalaa alınmak suretiyle belirlenmelidir. …” Bkz. Y. 10. HD., E. 1995/3940, K. 1995/5622, T. 20.06.1995, www. kazanci.com (erişim tarihi 19.05.2021). F. HASTALIK VEYA ENGELLİLİK HÂLİNİN SAĞLIK KURULU RAPORU İLE SAPTANMASI Meslek hastalığından söz edilebilmesi için aranan son şart hastalığın Sosyal Güvenlik Kurumu Yüksek Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesidir. Kurulca hastalığın saptanması SSGSSK m. 14/II’de “Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun; a) Kurumca yetkilendirilen Sağlık hizmet sunucuları tarafından usulüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi, b) Kurumca gerekli görüldüğü hâllerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbi sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi, sonucu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur” şeklinde hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik’te yer almayan herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılamayacağına ilişkin uyuşmazlıkların Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca (SSGSSK m. 58/IV) karara bağlanacağı da yine SSGSSK m. 14/VI’da ifade edilmiştir. Meslek hastalıklarının veya belirtilerinin (öncüllerinin) tıbbi olarak tespiti, çalışanın yaşadığı rahatsızlık sebebiyle ilk başvuracağı kişi olan hekimler tarafından yapılmaktadır ve ilk tıbbi müdahale de yine hekimler tarafından yapılacaktır. Dolayısıyla hekimlerin hastalığın mesleki nedenlere dayandığına yönelik tespitleri, hastalığın meslek hastalığı olarak kabulü hâlinde izlenecek hukuki yollar açısından da önem arz etmektedir. Her çalışanın işe girişlerde, işin devamı sırasında kural olarak iş yeri hekiminden sağlık raporu alması gerektiği İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 15. maddesinde hüküm altına alınmıştır. Meslek hastalığının yürütülen işin veya iş ilişkisinin sona ermesinden sonra ortaya çık-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1