MAKALE barobirlik 58 lere tedarik etmeye başlamış ve ilgili akademik kurum da malın alıcısı haline gelmiştir. Böylece ticari faaliyetin konusu haline gelen kadavralar, yurtdışında bu talebin uygunluğunu tespit eden, maliyet çalışmasını ve risklerini tespit eden şirketler bakımından artık bir emtia statüsündedir; zira kadavra karşılığında talep edilen bir nakliye masrafı değildir. Ayrıca kadavra temin eden şirketler, araştırmacıların bu kadavralar üzerinde saatlik ücret ya da kiralama yoluyla çalışmalarına olanak sağlayabileceklerini de açıklamalarında ifade etmektedir. Bununla beraber bu kadavraların yürürlükteki ithalat mevzuatı ve gümrük mevzuatına uygun şekilde geçirilip geçirilmediği de bir soru işareti barındırmaktadır. Bu hususta bir diğer tartışma konusu ise şirketlerin yalnızca yurtdışından getirdikleri kadavraların satışının mümkün olabilmesidir. Bugün itibariyle kadavra temini ve satışının yalnızca ülkemize dışarıdan getirilen kadavralara ait olması, ilerleyen yıllarda Türkiye’deki yurttaşlara ait cesetlerin de söz konusu işlemlere konu olup olamayacağı sorusunu beraberinde getirmektedir. Bu süreç, savcılıkların adli tahkikata konu olmuş cesetleri teslim etmemesiyle birlikte düşünüldüğünde, bir kurumun yurtdışındaki kadavrayı almak yerine bir belediyeden çok daha düşük ücretle bir kimsesize ait kadavrayı satın almak yolunu izleyebileceği veya bir yerel idarenin elindeki kimsesizlere ait cesetlere belirli değerler biçerek onları kadavra ihalelerine sokabilme ihtimalini düşündürmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde ülke sınırları içerisinde bir insan bedeninin hangi ülke yurttaşına ait olduğu kadavra satışına konu olmak bakımından önemlidir; zira yabancı ülke yurttaşına ait bir bedenin bir şirket elinde malvarlığı statüsünde olması mümkünken Türkiye Cumhuriyeti yurttaşına ait diğer beden için böyle bir durum söz konusu değildir. İnsan bedeninin ivazlı tasarrufa konu olamayacağı hususundaki yerleşik argüman bu bakımdan hükmünü yitirmektedir. Bu bakımdan mesele kişiler hukuku ve ihale hukukunun da etkilendiği karmaşık bir meseledir; zira ülke sınırları içerisinde kadavranın meta statüsünde işlem gördüğü bir sürece kapı aralanmaktadır. Bir insan bedeninin ticarileştirilerek bundan maddi anlamda yararlanılması ve bu doğrultuda yapılan sözleşmeler sonucunda bu bedenler üzerinde tasarruf edilmesi mümkün hale gelmektedir. Bu aşamada yurtdışından bilimsel amaçlı getirilmiş kadavraların piyasa değeri görerek metalaştığı ve ülkemizde mal statüsünde işlem görebildiği açıktır. Kaynakça AKINCI, Şahin, Türk Özel Hukukunda İnsan Kökenli Biyolojik Madde (Organ-Doku) Nakli Kavramı ve Bundan Doğan Hukuki Sonuçlar, Yetkin Yayınları, Ankara, 1996. AKİPEK, Jale G., Türk Eşya Hukuku (Ayni Haklar) İkinci Kitap Mülkiyet, İkinci Bası, Sevinç Matbaası, Ankara, 1973. ANTEBY, Michel. “Markets, Morals, and Practices of Trade: Jurisdictional Disputes in the U.S. Commerce in Cadavers.” Administrative Science Quarterly, Yıl: 2010, Cilt: 55, Sayı: 4, (s. 606-638). ARIÉS, Philippe, Batıda Ölümün Toplumsal Tarihi, Everest Yayınları, (çev. I. Gürbüz), 2015, İstanbul. ARKAN, Sabih, Ticarî İşletme Hukuku, Ondördüncü Tıpkı Basım, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü. ARPACI, Murat, “Biyokapitalizm ve Beden Simsarlığı: Günümüzde Beden Ticaretinin Meslekleşmesi”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Yıl: 2020, Sayı: 35, (s. 519-546). ARPACI, Murat, “Cesedin Metalaşması: Kapitalizm, Bedenin Politik Ekonomisi ve Kadavra Ticaretinin Doğuşu”, Toplum ve Bilim Dergisi, Yıl: 2020, Sayı:153, (s. 153-173). ATABEK, Reşat, “İnsan Vücudu Üzerinde Tasarruflar”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl: 2011, Cilt: 1, Sayı: 2, (s. 188-195). BEAUCHAMP Tom L., CHILDRESS James F., Biyomedikal Etik Prensipleri, Yedinci Edisyon, (çev. M. K. Temel), Betim Kitaplığı, İstanbul, 2017. BOLT S, Eisinga R, Altena M, Venbrux E, Gerrits PO. Over My Dead Body: Body Donation and the Rise in Donor Registrations in the Netherlands. OMEGA- Journal of Death and Dying. Yıl: 2012, Cilt: 66, Sayı: 1, (s. 55-77). CAN, Ozan, Kamu İhale Hukuku, 2. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2019. CANTOR, Norman L., After We Die The Life and Times of the Human Cadaver, Georgetown University Press, Washington D. C., 2010. CEBECİ, Ayşe, “Metalaşma Sürecinde Hukukun Etkisi: Türkiye’de Sağlık Alanının Metalaşması”, Türkiye’nin Hukuk Sisteminde Yapısal Dönüşüm, (der. A. M. Özdemir, M. Ketizmen), İmge Kitabevi, Ankara, 2014. CLAYTON, Martin, Leonardo Da Vinci: Anatomist. Royal Collection Trust, 2012. ÇAL, Sedat, “İdare Hukukunda Metalaştırma Serüveni: 1980’lerden Bugüne Kamu Hizmetindeki Başkalaşım ve İdare Hukukunun Bu Dönemeçteki Kimlik Sorunsalına Bakışlar”, Türkiye’nin Hukuk Sisteminde Yapısal Dönüşüm, (der. A. M. Özdemir, M. Ketizmen), İmge Kitabevi, Ankara, 2014. ÇELİK, Yüksel, “XIX. Yüzyılda Osmanlı’da Anatomi Eğitimi ve Kadavra Temininde Yaşanan Sorunlar”, Tarih Dergisi, Yıl: 2012, Sayı:48, (s. 47-63).
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1