MAKALE barobirlik 50 İlişkin Yönetmelik” içerisinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Yönetmelik 3. maddede “kimsenin sahip çıkmadığı ceset” ifadesinden yakınlarının sahip çıkmadığı, yataklı tedavi yapılan kurumlarında ölümü gerçekleşmiş veya bu kurumların morglarına getirilmiş, adli kovuşturmayla ilgisi olmayan ve vücudunun bilimsel amaçlı faaliyetlerde kullanımına engel oluşturacak yönde bir vasiyeti bulunmayan ceset anlaşılmaktadır. Bu cesetler ilgili düzenlemenin 4. maddesinde görülebileceği üzere kimsenin sahip çıkmadığı cesetler 45 gün bilimsel araştırma yapılmaksızın muhafaza edilir ve bu süre içinde şayet yakınları cesedi isterse gerekli işlemler yapılarak ceset bu kişilere teslim edilir68. Burada bahsedilmesi gereken diğer yasal düzenleme ise 2004 tarihli Adli Tıp Kurumu Uygulama Yönetmeliği ile Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’nün “Kimsesiz Cesetlerin Bilimsel Araştırmada Kullanılması İçin Üniversitelerle İşbirliği” konulu 12.01.2007 tarihli Genelgesidir. Yönetmeliğin ilgili maddesinde özetle adli tahkikat konusu olmuş, otopsisi yapılmış cesetlerin en az altı ay süreyle muhafaza edilerek bilimsel araştırma amaçlı kullanılmak üzere yüksek öğretim kurumlarına verilebileceği hükmüne yer verilmektedir69. Genelgenin yayınlanmasının ardından ise Ankara ve İstanbul’daki tıp fakültelerinin, cumhuriyet başsavcılıklarıyla 68 İlgili Yönetmelik 5. maddenin bilimsel inceleme ve araştırma için vasiyet edilen cesetleri kimsesiz cesetler karşısında öncelikli bir konumda kabul ettiğini de burada ifade etmek gerekmektedir. İnsan Cesedi Üzerinde Bilimsel Araştırma Yapılmasına İlişkin Yönetmelik, https://www.resmigazete. gov.tr/arsiv/17727.pdf (erişim tarihi 06.10.2022). 69 Adlî Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliği, http://www.mevzuat. gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatIliski=0&- MevzuatKod=7.5.7076&sourceXmlSearch=, (erişim tarihi 08.08.2022) protokol imzalayarak sorunu aşma çabası içerisinde oldukları basına yansımıştır70. Sonuç olarak yakın geçmişteki değişiklikler ile ulusal hukukta kadavraya ilişkin önemli değişikliklerin yapıldığını söylemek mümkündür. Buna karşın son yıllarda sıklıkla çıkarılan torba yasalar yoluyla üniversitelerin kadavra tedarik edebilmelerinin önü açılmıştır. 2.1.2014 tarihinde kabul edilen, 18.1.2014 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve kamuoyunda “Sağlıkta Torba Yasa” olarak bilinen 6514 Sayılı “Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” un 42. maddesi, Türkiye’de daha önce yasal bir niteliğe sahip olmayan kadavra ithalini belli şartlar altında geçerli kabul ederek şu ifadelere yer vermektedir; “Tıp eğitimi için gerekli olan kadavranın yurt içinden yeteri kadar temin edilememesi hâlinde, kadavra veya kadavra parçası, soykırım ve insanlığa karşı işlenmiş suçlar yoluyla ölmüş kimselerden temin edilmemiş olması kaydı ile yurt dışından temin edilebilir. Kadavra veya kadavra parçası temini ile yurt dışından kadavra temin edecek kişi veya kuruluşların yetkilendirilmesine dair usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir71.” 5519 Sayılı Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 17. maddesi de kimsesiz 70 Tıp fakültelerindeki kadavra sorunu çözülüyor, http://www.hurriyet.com. tr/tip-fakultelerindeki-kadavra-sorunu-cozuluyor-8405845, (erişim tarihi 03.08.2022). 71 Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, https://www.resmigazete.gov. tr/eskiler/2014/01/20140118-1.htm, (erişim tarihi 08.08.2022). cesetler ile ilgili bir düzenleme getirmektedir. Yasa koyucu burada “Morg dairesine getirilen ve otopsinin sonuçlanması ile hüviyetinin tespitinden sonra morg dairesiyle ilgisi kalmayan ve yakınlarınca alınmayan veya araştırmalar sonucu kimsesiz olduğu anlaşılan ceset veya kısımları, adlî tahkikatla ilgisi kalmamış olması ve aksine vasiyet bulunmaması şartıyla, en az altı ay süreyle muhafaza edilmek ve bilimsel araştırma için kullanılmak üzere ilgili yükseköğretim kurumlarına verilebilir. Ceset veya kısımlarının, bilimsel araştırma amacıyla yükseköğretim kurumlarına verilmesiyle ilgili işlemler yönetmelikle düzenlenir.” ifadelerine yer vermektedir72. Bununla birlikte Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü 20.02.2015 tarihinde yayınladığı “Ölü Muayene ve Otopsi İşlemleri Genelgesi”nde cumhuriyet savcılıklarının kimsesizlere ilişkin cesetlerin teslimi konusunda tereddüt içerisinde oldukları belirtilmiş ve “Adli tahkikata konu edilmiş olup kimliği belirsiz ya da kimsenin sahip çıkmadığı veya yakınlarının almaması nedeniyle mezarlığa gömülecek olan cesetlerin tıp biliminin gelişmesine katkı sağlaması amacıyla ölü muayene ve otopsi işlemi yapıldıktan sonra Adli Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde belirtilen kurallara uyularak bilimsel araştırma için kul72 Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun, https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2659.pdf, (erişim tarihi 06.04.2022). Bununla beraber mevzuattaki düzenleme ile uygulamanın uyuşmadığı yolunda bir tespit de bulunmaktadır. Tıp ve diş hekimliği fakültelerine intikal eden cesetlerin altı ay süreyle kullanılamayacağı yolundaki düzenleme pratikte sorun teşkil etmektedir. Bu sebepten dolayı ilgili düzenleme üzerinde değişikliğe gidilerek altı aylık azami kullanım süresinin yasal olarak uzatılması gerekmektedir. DOĞAN / OKUR, 2021, s. 219.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1