MAKALE barobirlik 45 setlerin nakledilmesi mevcut yetersizliği büyük oranda aşmaya yeter görünmektedir; ancak savcılıklar ve belediyelerin yasal düzenlemelere uygun hareket etmemeleri sebebiyle kimsesizlere ait cesetlerin üniversitelere teslimi gerçekleşmemektedir. Bununla beraber toplumdaki bilgi yetersizliğinin bir sonucu olarak kadavralara neden tıp eğitiminin ihtiyaç duyduğunu bilmeyen ve ölü bedenin kadavra olarak kullanımını da bu sebepten dolayı doğru bulmayan birçok yurttaşımız bulunmaktadır. Buna karşılık kaliteli sağlık hizmetinin ve insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarına hâkim iyi yetişmiş tıp çalışanının mevcudiyeti de kadavra üzerinde çalışılmış bir anatomi eğitiminden geçmektedir38. Şüphesiz burada kimsesiz veya kimliği belirsiz bu kimselere ait cesetlerin nakli sonrasında bu kimselerin yakınlarının bulunması halinde karşılaşılabilecek sorunlar da bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sorunun önüne geçmek amacıyla bazı fakültelerin Adli Tıp Kurumu Başkanlığı’na yaptığı girişimlerin bir sonucu olarak ülke sınırlarındaki bütün kimsesiz cesetlerin sahipleri çıkana dek DNA örneklerinin alınarak bir merkezde toplandığı bir kadavra bankası projesi geliştirilmiş ve buradan tıp fakültelerine gönderilmesi planlanmış ancak projede istikrar sağlanamamıştır39. Burada ele alınması gereken bir başka husus da geçici koruma statüsündeki kimseler için Avrupa’ya geçiş noktası haline gelen Türkiye Cumhuriyeti’nin mevcut durumunun da artan kadavra ihtiyacıyla ilgili hale gelmesidir. Basına yansıyan 38 Türk Anatomi ve Klinik Anatomi Derneği Raporu, (Kadavra Bağışı Süreci ve Anatomistin Sorumlulukları). 39 ‘Kimsesiz cenaze’ kadavra krizini çözer mi?, https://www.haberturk.com/ polemik/haber/690312-kimsesiz-cenaze-kadavra-krizini-cozer-mi, (erişim tarihi 09.04.2022). haberlerde de görülebileceği üzere Türkiye Cumhuriyeti’nde bu statüdeki kimselerin sıklıkla geçiş yaptığı illerin tıp fakültesi yetkililerinden de ölen kimselerin bedenlerinin kendi kurumlarına teslim edilmesi hususunda talepler gelmeye başlamıştır40. Örneğin kadavra eksikliğinin fakültedeki anatomi eğitimi için sorun teşkil ettiğini ifade eden Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi yetkilileri, sınırdan geçmeye çalışırken ölen kimselere ait cesetlerin gömülmesi yerine fakültelerine teslim edilmesi hususunda Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı ile temasa geçtiklerini açıklamıştır41. Söz konusu durum kimsesiz cesetlerin fakültelere teslim edilmesine ilişkin görevlerini yerine getirmeyen cumhuriyet savcılarına bu cesetler üzerinden getirilen bir eleştiri niteliğinde de görülebilir. Sonuç olarak kadavra bağışının yeterli sayıda olmaması ve kimsesiz cesetlerinin fakültelere temin edilmesine ilişkin talepler dikkate alınmış ancak uzun bir süre boyunca savcılıkların ve yerel yönetimlerin prosedürü uygulamamaları sonucu tıp fakültelerindeki kadavra eksikliği birkaç tıp fakültesi haricinde kronik bir hal almıştır. Bu eksiklik öyle bir boyuta ulaşmıştır ki bazı üniversitelerin tıp fakülteleri kadavra ile anatomi eğitimi verecek olmaları sebebiyle tercih dönemi öncesi adaylara bu konuda duyuru yapmaktadır42. Buradan hareketle 40 İlgili haber için bkz. Ürperten Öneri, http://www.hurriyet.com.tr/urpertenoneri-21690774, (erişim tarihi 03.08.2022). 41 5 yıldır aynı kadavrayla, https://www. gazetevatan.com/yasam/5-yildir-ayni-kadavrayla-484896, (erişim tarihi 26.04.2022). 42 Bu ilan için bkz. Tıp Fakültemizden İki Önemli Gelişme: Kadavra Üzerinde Anatomi Eğitimi ve Deney Hayvanları Laboratuvarı, https://www.ahievran. edu.tr/arsiv-haberler/6602-tip-fakultemizden-i-ki-onemli-gelisme-kadavra-uzerinde-anatomi-egitimi-ve-deney-hayvanlari-laboratuvari, (erişim yurtdışından kadavra temin etme ihtiyacının kimsesiz veya kimliği belirsiz cesetlerin teslimine ilişkin yaşanan problemler, kadavra bağışının yetersizliği ve tıp fakülteleri elinde yeterli kadavra olmadığı gerçeğinden hareketle gündeme geldiği görülmektedir. Sağlık Bakanlığı Organ Doku Hücre ve Diyaliz Hizmetleri Daire Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada da yurtdışından getirilecek kadavralara mecbur kalındığı açıklanarak adli tıp kurumları ve savcılıklarda temine ilişkin sürecin uygulanmaması ve yasanın emrine uygun hareket edilmemesi sebebiyle bu yola başvurulduğu ifade edilmiştir43. Bağışın bu kadar yetersiz olduğu, tıp fakülteleri ve üniversite hastanelerinin büyük bir borç içerisinde olduklarının da bilindiği bir süreçte cumhuriyet savcılarının tüm yasal değişikliklere rağmen cesetleri bazı gerekçelerle belediyelere ve mülki amirliklere teslim etmeden defnettirmiş olmaları büyük bir probleme yol açmış bulunmaktadır. Burada cumhuriyet savcılarının yasadan kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirmeyerek yurtdışından kadavra alımında etkili oldukları söylenebilir. Buradan hareketle keyfi olarak organ naklini engelleyen cumhuriyet savcısının görevi kötüye kullanma suçu bakımından sorumluluğuna gidilebilmesi44, kadavranın tıp fakültelerine naklinin keyfi sebeple gerçekleştirilmemesi hususunda da uygulama alanı bulması gereken bir husustur. tarihi 21.01.2022). 43 ABD’den 6 kadavra satın aldık, https:// medimagazin.com.tr/hekim/abdden-6-kadavra-satin-aldik-56634, (erişim tarihi 03.08.2022). 44 HAKERİ, Hakan, “Kadavradan Organ Nakli ve Hukuki Sorunlar”, Ankara Barosu V. Sağlık Hukuku Kurultayı (1-2 Kasım 2013), (der. C. Doğan, P. Aksoy Gülaslan), Ankara, s. 201.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1